$0.23818774

Tezos (XTZ), kendi dijital token’ına sahip bir blok zinciri ağıdır. Tezos 2014 yılında oluşturuldu ve kendisini “kendini onaran (self amending) bir blok zinciri” platformu olarak tanımlar. Bu, katılımcıların ağın kurallarını doğrudan kontrol edebilmesine olanak tanıyan benzersiz hisse kanıtı (proof-of-stake) uzlaşı mekanizmasından kaynaklanır. Token sahipleri, bu sürece katılmaları karşılığında bir ödül alır. 

Takım, 2017 yılında son derece başarılı bir ilk coin arzı (ICO) ile faaliyete geçti. Ancak, coin’in yaratıcıları ile Tezos Vakfı arasındaki dahili bir anlaşmazlık, platformun piyasaya sürülmesinde önemli gecikmelere yol açtı. 

XTZ’in temel özellikleri nelerdir ve nasıl çalışır?

Pek çok başka blok zinciri platformu gibi Tezos platformu da geliştiricilerin akıllı sözleşmeler oluşturmasına ve ürün ve hizmetleri kopyalamak üzere tasarlanmış yeni programlar geliştirmesine olanak tanır.

Ayrıca yatırımcılar, faiz kazanmak için token’larını stake edebilir. XTZ stake etme için ortalama APR ödülü yaklaşık %4,66’dır.

Tezos’u diğer blok zincirlerinden ayıran nokta, kendini onarma (self-amending) özellikleridir. Tezos blok zincirinin bu süreç için önemli olan iki temel parçası vardır. Birincisi “shell”dir; kullanıcı oylamalarına göre kendini değiştiren (amend eden) kodun bir parçasıdır ve ayrıca işlemlerin ile diğer operasyonların yorumlanmasından da sorumludur. İkinci parça ise protokoldür; shell’a inceleme için önerileri göndermekten sorumlu kod parçasıdır.

Tezos, ağı güvence altına almak, işlemleri doğrulamak ve yeni basılan XTZ’yi dağıtmak için liquid proof-of-stake (LPoS) adı verilen, hisse kanıtının (PoS) bir varyasyonunu kullanır.

Yönetim sistemi, “baking” adı verilen bir süreç üzerinden kullanıcıların oy vermesiyle çalışır. Katılımcılar, XTZ’yi özel sözleşmelerde kilitlemeyi kabul eder ve ardından yeni basılan XTZ’yi protokolden kazanmak için bakers hâline gelir veya XTZ’yi diğer bakers’lara devredebilir. Baker olmak için bir node’un 8.000 XTZ’ye ihtiyacı vardır. 

Bakers’lar, delege ettikleri XTZ’yi oy verme tercihlerine göre kolayca değiştirebildikleri için kullanıcıların esnekliğinden faydalanırlar; bu nedenle dürüstçe performans göstermeleri teşvik edilir.

Tezos hakkında dikkat çeken ne var?

Tezos’un kendini “kendini onaran” bir zincir olarak değerlendirmesi, onu benzersiz kılan şeylerden biridir. Blok zincirinde kullanılan teknoloji “evrilmek üzere tasarlanmıştır”. Fikir şu: Tezos’a sahip olanlar herhangi bir değişiklik önerir ve onları onaylamak için ya da etmemek için doğrudan zincir üzerinde oy kullanır. Bu, her türlü yüz yüze tartışma ihtiyacını ortadan kaldırır. Onaylanan güncellemeler daha sonra otomatik olarak uygulanır. 

Bu tür bir yönetim modeli, diğer blok zinciri platformları arasında yaygın değildir. Ancak Tezos topluluğu, bunun kullanıcılar arasında zamanla blok zincirinde bir fork’a ya da bölünmeye yol açabilecek ihtilaf ve anlaşmazlık olasılığını azaltacağını umuyor.

XTZ ne için kullanılabilir?

Tezos’un çeşitli kullanım alanları vardır; ancak akıllı sözleşme dili sayesinde finansal anlaşmalar için özellikle uygun olduğu söylenebilir. Nitekim ekip, Michelson dilinin, koddaki herhangi bir hata veya sorun nedeniyle fonların kaybolmasını ya da donmasını engellediğini belirtir. 

Örneğin Incore Bank, Inacta ve Crypto Finance Group gibi şirketler, DAR-1 token’larını geliştirmek için Tezos’u kullanacaklarını duyurmuştur. Bu yeni token’lar, kara para aklamayı önleme kurallarına uyum sağlamak ve yönetimi geliştirmek için akıllı sözleşmeler kullanacak. Incore Bank ayrıca, Tezos ağı için stake hizmetlerini de başlatacağını ifade etti.

Tezos’u nereden satın alabilirsiniz?

XTZ, burada listelendiği şekilde tüm CEX’lerden ve DEX’lerden satın alınabilir.